وجوديه هرچه جهت فقدان و محدوديت ضعيف‌تر و جهت وجدان و وجود و شدت و اطلاق قوىتر باشد ، عنوانات و حكايات منتزعه از شى بيشتر و هرچه امر به عكس باشد ، عنوانات ياد شده كمتر خواهد بود . لذا انتزاع ماهيات ممكنه از حقائق وجودية به ملاحظهء محدوديت آن حقائق است ، بر خلاف عوارض وجوديه از قبيل وجود ، تشخص ، وحدت و غير آنها . پس عوارض وجوديه حكايات و عنوانات حقائق وجودى است از آن حيث كه حقائق وجودى هستند ، اما ماهيات حكايات وجوداتند ، از آن حيث كه وجودات محدود به حدند . مسئلهء پانزدهم : آقا على پس از تقسيم حمل عرضى به حمل بالذات و حمل بالعرض ، به دفاع از اصالت وجود مىپردازد و در نهايت اين بحث ، برهانى مخصوص بر بساطت هر هويت وجودى اقامه مىكند كه از ابتكارات اوست . وى پس از تبيين مقصود از اشتراط استحالهء تسلسل و اجراى آن در ماهيت و وجود و بيان فرق بين حكم بر يك‌يك آحاد سلسله بر نهج تفصيل و اجمال به بحث دربارهء قاعدهء فرعيه مىپردازد و هليات بسيطه را تخصصا خارج از اين قاعده اعلام مىكند ، و با براهين متعدد عدم شمول قاعدهء فرعيه نسبت به وجود را خاطرنشان مىسازد ، از جمله با تكيه بر فرق بين ظرف انعقاد قضيه و بين ظرف حكم و تحصيل عقد اين مهم را اثبات مىكند . آقا على به وضوح نشان مىدهد كه بنابر اصالت ماهيت و اعتباريت وجود اشكال در هليات بسيطه وارد است . مسئلهء شانزدهم : بحث تفاوت ارتفاع نقيضين در حمل شايع و حمل اولى از دقيق‌ترين مباحث اين رساله است . آقا على به وضوح اثبات مىكند كه ارتفاع نقيضين على الاطلاق ممنوع است ، حال آن‌كه ارتفاع نقيضين از مرتبه مجاز است . وى براى پاسخگويى به شبهات بحث هليات بسيطه دو اصل تأسيس مىكند : اصل اول : اتصاف چيزى به چيز ديگر در ظرفى از ظروف سه‌گونه ميسر است : گونه اول : انضمامى . صفت در آن ظرف ، وجودى مغاير وجود موصوف دارد ، پس صفت به موصوف منضم مىشود . گونه دوم : انتزاعى . صفت در آن ظرف وجود برأسه و ثبوت مغاير ثبوت موصوف ندارد . بلكه معيار اتصاف اين است كه موصوف در ظرف اتصاف بحيثى باشد كه زمانى كه عقل آن را ملاحظه مىكند ، مفهوم آن صفت از آن انتزاع شود و موصوف از اين صفت